Za nami jedno z najważniejszych wydarzeń ostatnich dni – Jubileusz 450-lecia
Kopalni św. Jan w Krobicy.
W dniach 17-18.10.2026 r. odkrywaliśmy podziemne dziedzictwo regionu,
przypomnieliśmy losy dawnych gwarków oraz wspólnie spojrzeliśmy na historię jako
ważną część współczesnej tożsamości tych terenów.
Hasło przewodnie obchodów: „Przyszłość przeszłości. 450 lat wspólnoty górniczej
Gór Izerskich”, przypomniało nam, że nie wszystko, co ważne w historii, widać
na powierzchni, a wspomnienie dawnego górnictwa to nie tylko opowieść o dawnych
metodach wydobycia, lecz także o ludziach, ich codziennym trudzie, umiejętnościach
i więzi z miejscem, w którym żyli i pracowali, a w którym jesteśmy obecnie my.
Dziś pozostałości dawnych wyrobisk pozwalają zajrzeć w świat, który przez długi
czas pozostawał niedostępny dla większości ludzi. Kopalnia św. Jan w Krobicy jest
wyjątkowym świadectwem tej historii. Podziemne korytarze opowiadają o rozwoju
technik górniczych, zmieniających się potrzebach gospodarczych oraz o ludziach,
którzy przez pokolenia pozostawili nam dziedzictwo, o którym warto pamiętać.
Przyszłość, o której mowa, kształtuje się dzięki naszym decyzjom czy wyborom. To
od nas zależy, jakie znaczenie nadamy historii i czy zechcemy z niej korzystać,
przekazując ją kolejnym pokoleniom. Przygotowane wydarzenie miało nam
przypomnieć, że 450-letnia historia kopalni nie jest zamkniętym rozdziałem, lecz
żywą częścią regionalnej tożsamości i naszego życia.
Ta opowieść ożyła podczas oficjalnych obchodów, które rozpoczęły się o 12:30
niezwykle piękną, jubileuszową mszą świętą w kościele pw. Narodzenia Najświętszej
Maryi Panny w Gierczynie, którą odprawił ks. Zbigniew Pacyniak. Dwóch
przewodników w historycznych, odświętnych strojach dawnych izerskich gwarków
pełniło wartę honorową podczas mszy, w której uczestniczyli również górnicy w
strojach galowych, przedstawiciele samorządu, pracownicy kopalni oraz mieszkańcy i
turyści. Pierwsze czytanie z Księgi Hioba (Hi 28, 1-11) opisujące trudy wydobycia
skarbów ziemi, drążenia chodników i docierania do tego, co ukryte w mroku oraz
drugie czytanie z Mądrości Syracha (Syr 38, 27-32.34) o trudzie rzemieślników,
kowali i garncarzy, których praca i oddanie dziełu stanowi fundament budowy miast i
podtrzymywania odwiecznego stworzenia, wprost ukazały, że przeszłość nie jest
jedynie zamkniętym rozdziałem. Staje się źródłem mądrości dla teraźniejszości i
wskazówką na przyszłość. Po tej niezwykłej mszy świętej przyszedł czas na
bezpośrednie doświadczanie historii, czyli spacer ścieżką górniczą „Śladami
dawnego górnictwa kruszców” od Gierczyna do Kopalni św. Jan w Krobicy, który
poprowadził dr hab. inż., prof. PWr Maciej Madziarz. Pierwszym punktem tego
nietypowego spaceru były drzwi do zakrystii w gierczyńskim kościele
z niespotykanym zamkiem kulowym oraz rozprawa na temat wydarzeń sprzed 450
lat, które miały tu miejsce. Następnie wraz z jesiennym słońcem uczestnicy wraz z
górnikami wyruszyli ku kopalni Wielkie Pocieszenie, a następnie św. Karol oraz Psi
Grzbiet, by malowniczą trasą z Kotliny wśród hałd, spiętrzeń wodnych i pozostałości
wyrobisk dotrzeć do Krobicy. Pod Kopalnią św. Jan zgromadzeni goście, mieszkańcy
oraz turyści obejrzeli spektakularną inscenizację przedstawiającą proces podjęcia
decyzji przez Hansa Schaffgotscha o otwarciu kopalni w Krobicy. Wątpliwości
właściciela ziemskiego starali się rozwiać duch Gór Izerskich – strażnik przyrody oraz
błyskotliwy komentator, a także nadworny pisarz pilnujący precyzji słów i pamięci
przyszłych pokoleń, naukowiec Georgius Agricola – uosobienie wiedzy naukowej,
badań i rozsądnego gospodarowania oraz przedstawiciel gwarków – doświadczony
mistrz górniczego fachu znający technikę robót, ordunek i ciężar pracy pod ziemią. W
rolach głównych wystąpili przewodnicy Kopalni św. Jan: Jakub (H. Schaffgotsch),
Emilian (G. Agricola), Krzysztof (Karkonosz), Piotr (gwarek) oraz Piotr Lejczak
(pisarz). Doskonałe widowisko pełne emocji, humoru, efektów specjalnych stanowiło
symboliczną opowieść o podjęciu przełomowej dla całego regionu decyzji o otwarciu
kopalni. Sceniczna opowieść o początkach kopalni znalazła współczesne dopełnienie
w symbolicznej przysiędze Strażników Dziedzictwa, którą podpisali: jako
współczesny zarządca tych ziem Pan Burmistrz Miasta i Gminy Mirsk Andrzej
Jasiński, przedstawiciel górniczego stanu Pan Ludomir Wiśniewski, przedstawiciel
świata nauki i uczonych Pan dr hab. inż., prof. PWr Maciej Madziarz, przedstawiciel
lokalnej społeczności i sztuki literackiej Pan Mariusz Gładzik oraz przedstawiciel
lasów, gór i ochrony świata przyrody Pan Nadleśniczy Nadleśnictwa Świeradów
Lubomir Leszczyński.
Po części artystycznej przyszedł czas na oficjalną część obchodów, przywitanie
gości oraz okolicznościowe przemówienia. Jako pierwszy głos zabrał Pan Burmistrz
Miasta i Gminy Mirsk Andrzej Jasiński, przypominając pomysł oraz początki realizacji
Geoparku, następnie Pani Posłanka na Sejm RP Zofia Czernow, wskazując na
znaczenie takich inwestycji dla regionu turystycznego, Pani dr Olimpia Kozłowska –
Zastępca dyrektora Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu
Badawczego ds. państwowej służby geologicznej – przybliżyła zebranym istotną rolę
kopalin we współczesnym świecie, Pan prof. dr hab. inż. Robert Król – Kierownik
Katedry Górnictwa Wydziału Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii PWr przypomniał o
istocie górnictwa, a Pani dr Magdalena Król – Wiceprezes Zarządu KGHM CUPRUM
Centrum Badawczo-Rozwojowe Sp. z o.o. – o wiodącej roli nauki w tego typu
przedsięwzięciach wymagających zaawansowanej wiedzy inżynieryjnej.
Ważnym punktem jubileuszu było odsłonięcie pamiątkowej tablicy, którego dokonali
wspólnie Organizatorzy i Partnerzy Wydarzenia, tj. Pan Robert Szuman – operator
Kopalni św. Jan, Pan Adam Fischer – Prezes Stowarzyszenia Nasz Czas Krobica-
Orłowice oraz Pan Burmistrz Miasta i Gminy Mirsk Andrzej Jasiński, ponieważ
właścicielem obiektu jest Gmina Mirsk.
Wśród gości jubileuszu obecni byli także Pani Marta Pazowska – Przewodnicząca
Rady Miejskiej Gminy Mirsk, Pani Magdalena Lonycz – Sołtys Krobicy, Pan Jacek
Ostrowski – Sołtys Orłowic, Pani Elwira Myśliwy – Koordynator Szlaku Tajemniczych
Podziemi, Pani dr inż. Malwina Kobylańska – KGHM CUPRUM Centrum Badawczo-
Rozwojowe Sp. z o.o. , Pan dr Łukasz Tekiela Dyrektor Biblioteki Publicznej w
Gryfowie Śląskim, wyżej wspomniany Pan Nadleśniczy Nadleśnictwa Świeradów
Lubomir Leszczyński oraz Pan dr hab. inż., prof. PWr Maciej Madziarz, Piotr Ducki,
przewodnicy, przedstawiciele innych tras turystycznych Dolnego Śląska zrzeszonych
na Szlaku Tajemniczych Podziemi. Po wpisach do księgi pamiątkowej goście wraz z
mieszkańcami przeszli do namiotu, w którym rozpoczął się panel ekspercko-
warsztatowy. Jego pierwszym prelegentem był dr Łukasz Tekiela z prezentacją pt.
„Na tropie izerskich minerałów wczoraj i dziś”. Uczestnicy panelu dowiedzieli się
więcej o reliktach dawnej aktywności górniczej i miejscach obfitujących w minerały:
podziemnych kopalniach, łomach, łomikach, kamieniołomach, sztolniach, szybach,
wyrobiskach i szurfach, których określenie było zadaniem panelowym. Następnie
Pan Piotr Ducki bardzo szczegółowo przedstawił prezentację „Surowce mineralne
Pogórza Izerskiego w aspekcie znaczenia dla historii i przyszłości regionu”. Uwaga
została skupiona na perspektywach surowcowych oraz zagrożeniach związanych z
górnictwem przeszłym i przyszłym, które to zagrożenia wskazywali w zadaniu
panelowym uczestnicy warsztatu. Spotkanie zakończyła prezentacja Pana dr hab.
prof. PWr Macieja Madziarza pt. „Relikty dawnych robót górniczych na Dolnym
Śląsku. Zagrożenia i potencjał”. Na przykładzie Krobicy czy Ciechanowic uczestnicy
warsztatów dowiedzieli się, jakie wyzwania niesie ze sobą zagospodarowanie
obszarów działalności pogórniczej. Zadaniem panelowym była próba określenia ilości
odpadów pochodzących z zaniedbanych wlotów do sztolni. Bardzo obrazowe
przedstawienie tej kwestii spotkało się z zaskoczeniem i niedowierzaniem, jak
również z okazywanym szacunkiem w stosunku do projektów zakończonych, które
ten problem rozwiązały.
Pierwszy dzień obchodów obfitował również w wiele ciekawych atrakcji. Dla osób
biorących udział w panelu przewidziano również nieodpłatne zwiedzanie
jubileuszowe. Zarówno uczestnicy panelu ekspercko-warsztatowego, jak i
mieszkańcy czy turyści, spotkali podczas przejścia podziemną trasą turystyczną m.in.
ducha gór czy Georgiusa Agricolę, jak również inne ciekawe postaci z przeszłości.
Lokalni rękodzielnicy z Izerskiego Jarmarku św. Jana zadbali natomiast, aby goście i
odwiedzający Kopalnię św. Jan mogli poznać produkty wytwarzane na tym terenie.
Przewodnicy Kopalni św. Jan w strojach historycznych doskonale wcielali się w te
role, dbając, aby tego dnia wszyscy poczuli klimat dawnego górnictwa, a cynowa
moneta wręczona każdemu zwiedzającemu będzie przypominała o tych wyjątkowych
chwilach i wrażeniach.
Niedzielna część jubileuszu również była bardzo intensywna. Tu nastrój zmienił się o
180 stopni. Zrobiło się rodzinnie, przygodowo i aktywnie. Oprócz terenowych
warsztatów geologicznych i jubileuszowego zwiedzania podziemnej trasy odbył się
również Pieszy Rajd na Orientację „Śladami Izerskich Gwarków”. Ponad 150
uczestników wyruszyło z mapami, kompasami i innymi niezbędnymi przedmiotami
spod kopalni w teren. Wspaniała zabawa z wędrówką i elementami edukacyjnymi
pozwoliła na uzyskanie punktów do odznaki InO. Sędziowanie odbyło się zgodnie z
aktualnymi Zasadami punktacji i współzawodnictwa w turystycznych Imprezach na
Orientację Komisji InO ZG PTTK. W międzyczasie na placu integracyjnym
zaprezentowano nowo zakupione wyposażenie (stoły i ławy) na potrzeby sołectwa, a
Koło Gospodyń Wiejskich Orłowice-Krobica przeprowadziło górnicze warsztaty
kulinarne dla chętnych. W ramach tych warsztatów powstała pyszna zupa kartoflanka
oraz gwareckie kąski, którymi częstowano uczestników wszystkich wydarzeń.
Zwieńczeniem tego pięknego jubileuszu było światełko pamięci, które rozbłysło w
niedzielny wieczór.
To właśnie lokalne inicjatywy pozwalają ocalić od zapomnienia opowieści o dawnych
górnikach, przywracać pamięć o ich pracy i przekazywać wiedzę kolejnym
pokoleniom.
Jubileusz stał się okazją do spotkania z historią regionu oraz do spojrzenia na nią z
nowej perspektywy – jako na wspólne dobro mieszkańców, pasjonatów historii i
odwiedzających Góry Izerskie turystów. Hasło „Przyszłość przeszłości” trafnie oddaje
tę ideę. Pokazuje, że troska o historyczne miejsca nie ogranicza się do zachowania
starych murów i podziemnych korytarzy. Obejmuje także pielęgnowanie pamięci,
rozwijanie lokalnej kultury i budowanie więzi z miejscem, które przez stulecia
kształtowało życie mieszkańców. Cztery i pół wieku to imponujący odcinek historii.
Jej znaczenie nie kończy się jednak na dacie zapisanej w kronikach. Trwa w
zachowanych podziemiach, pamięci lokalnej społeczności i działaniach tych, którzy
chcą, by opowieść o izerskim górnictwie była nadal obecna w życiu regionu.
Organizatorem obchodów było Stowarzyszenie Nasz Czas Krobica-Orłowice.
Partnerami wydarzenia byli Gmina Mirsk, Podziemna Trasa Turystyczna Kopalnia
św. Jan w Krobicy oraz Ochotnicza Straż Pożarna Sudecka Grupa Ratownicza.
Patronatu honorowego udzielili Marszałek Województwa Dolnośląskiego Pan Paweł
Gancarz, Starosta Lwówecki Pani Małgorzata Szczepańska, Polska Organizacja
Turystyczna, Dolnośląska Organizacja Turystyczna oraz KGHM Cuprum Centrum
Badawczo-Rozwojowe.
Patronat medialny objęły: Radio Plus, Karkonosze GO, TV Świeradów 24 oraz Dolny
Śląsk Travel.
Poszczególne działania były współfinansowane ze środków zewnętrznych:
- Projekt pn. „Przyszłość przeszłości – dziedzictwo górnicze Gór Izerskich. Panel
ekspercko-warsztatowy w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2026”
dofinansowano ze środków budżetu Samorządu Województwa
Dolnośląskiego. W ramach realizacji zadania realizowany został panel
ekspercko – warsztatowy promujący dziedzictwo kulturowe, w szczególności
dziedzictwo górnicze oraz walory turystyczne Gór Izerskich. - Projekt pn. „Śladami Izerskich Gwarków – jubileuszowy rajd na orientację
wokół dziedzictwa Gór Izerskich” dofinansowano ze środków budżetu
Samorządu Województwa Dolnośląskiego. W ramach realizacji zadania
zorganizowany został rajd na orientację połączony z elementami
edukacyjnymi i krajoznawczymi, promującymi dziedzictwo kulturowe i górnicze
oraz walory turystyczne Gór Izerskich.
3. Projekt pn. „Integracja przy Geoparku w Krobicy” został współfinansowany ze
środków budżetu Województwa Dolnośląskiego w ramach konkursu
„Przedsięwzięcia promujące ideę odnowy wsi” dotyczącego wsparcia
społeczności lokalnych działających w inicjatywie „Odnowa Wsi Dolnośląskiej”
oraz ze środków Stowarzyszenia Nasz Czas Krobica – Orłowice. W ramach
realizacji zadania zakupiono stoły i ławy jako wyposażenie namiotów
promocyjnych oraz zorganizowano warsztaty kulinarne. Sołectwo Krobica
uczestniczy w inicjatywie „Odnowa Wsi Dolnośląskiej”.
Organizatorzy składają podziękowania również Gminie Mirsk, Nadleśnictwu
Świeradów oraz Pani Posłance na Sejm RP Zofii Czernow za współfinansowanie
pozostałych działań.
Ogromne podziękowania i słowa uznania kierujemy do osób, instytucji i
podmiotów, które czynnie wsparły organizację tych wydarzeń, w szczególności do
Pana Jacka Ostrowskiego- Sołtysa Sołectwa Orłowice, Koła Gospodyń Wiejskich
Orłowice – Krobica, jak również Ochotniczej Straży Pożarnej Sudeckiej Grupy
Ratowniczej oraz wolontariuszy, którzy poświęcili swój czas i siły, pomagając w
przygotowaniu i przeprowadzeniu jubileuszowych obchodów.
W tym miejscu szczególne podziękowania organizator składa Panu Robertowi
Szumanowi oraz jego pracownikom Centrum Szkoleń Specjalistycznych i Prac
Wysokościowych HAWK, w tym zespołowi Kopalni św. Jan, za ogromne wsparcie
przedsięwzięcia, pomoc rzeczową, finansową, organizacyjną oraz ogromne
zaangażowanie. Wasza wiedza, pasja i doświadczenie nadały niezapomniany ton
całemu wydarzeniu, na długo zapisując wspomnienia tych dni w pamięci.
Wszystkim mieszkańcom, gościom, turystom, małym i dużym uczestnikom rajdu
oraz przyjaciołom kopalni, organizator serdecznie dziękuje za poświęcony czas i
chęć wspólnego celebrowania tego niezwykłego dla naszej społeczności
wydarzenia.
Szczęść Boże Izerskiej Wspólnocie!
J.T.
